Bel ağrısı, günlük hayatımızda en sık karşılaştığımız sağlık sorunlarından biri. Kimi zaman yanlış bir hareket, uzun süreli oturma veya kasların zorlanması birkaç gün içerisinde şikâyetlere neden olabilir. Ancak bazı bel ağrıları vardır ki zaman içerisinde kendisini farklı bir şekilde gösterir.
Özellikle yürürken bacaklarda başlayan ağrı, uyuşma, yanma veya güçsüzlük; bir süre dinlenince ya da oturunca azalıyor ve kişi yeniden yürümeye başladığında aynı şikâyetler tekrar ortaya çıkıyorsa, bunun altında bel kanal daralması bulunabilir.
Tıp dilinde lomber spinal stenoz olarak adlandırılan bel kanal daralması, özellikle ilerleyen yaşlarda daha sık karşılaşılan ve çoğunlukla yavaş gelişen bir omurga problemidir.
Bel Kanalı Neden Daralır?
Omurgamızın içerisinde omurilik ve sinirlerin geçtiği bir kanal bulunur. Yaş ilerledikçe omurgada meydana gelen bazı yapısal değişiklikler bu kanalın daralmasına neden olabilir.
Disklerin zaman içerisinde yüksekliğini kaybetmesi, omurga eklemlerindeki dejeneratif değişiklikler, bağ dokularının kalınlaşması ve kemik çıkıntılarının oluşması bu sürece katkıda bulunabilir.
Bazı kişilerde ise doğuştan daha dar bir omurga kanalı bulunabilir. Bu kişilerde yaşla birlikte meydana gelen değişiklikler, şikâyetlerin daha erken veya daha belirgin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.
En Önemli İpucu: Yürümekle Artan Bacak Şikâyetleri
Bel kanal daralmasını diğer bel problemlerinden ayırmada bazı belirtiler önemli ipuçları verir.
Kişi yürümeye başladığında bacaklarında ağrı, uyuşma, karıncalanma, yanma veya güçsüzlük hissedebilir. Bir süre sonra yürümekte zorlanır ve durup dinlenme ihtiyacı ortaya çıkar.
İlginç olan ise çoğu zaman oturmak veya gövdeyi öne doğru eğmekle şikâyetlerin azalmasıdır.
Hatta bazı kişiler alışveriş arabasına hafifçe yaslandıklarında daha uzun süre yürüyebildiklerini fark eder. Bunun nedeni, gövdenin öne eğilmesiyle omurga kanalındaki sinir yapılarına olan mekanik etkinin değişebilmesidir.
Bu nedenle günlük hayatta sık karşılaşılan “Biraz yürüyünce bacaklarım ağrıyor, oturunca geçiyor.” şeklindeki şikâyet göz ardı edilmemelidir.
Her Bel Ağrısı Kanal Daralması Değildir
Burada önemli bir noktayı da vurgulamak gerekir: Her bel ağrısı bel kanal daralması anlamına gelmez.
Bel ağrısının çok farklı nedenleri olabilir. Bu nedenle kişinin yalnızca şikâyetine bakarak kendi kendine tanı koyması doğru değildir.
Tanı sürecinde öncelikle hastanın şikâyetleri, ağrının özellikleri, yürüme kapasitesi ve nörolojik bulguları değerlendirilir. Hekim tarafından gerekli görülmesi halinde MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Ancak görüntüleme sonuçlarının tek başına değerlendirilmesi de yeterli değildir. MR’da görülen bir daralmanın kişinin şikâyetleri ve muayene bulguları ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Fizyoterapi Ne Sağlayabilir?
Bel kanal daralması tanısı alan herkes için aynı tedavi yaklaşımı uygulanmaz. Tedavi planı kişinin yaşına, şikâyetlerinin şiddetine, günlük yaşam kapasitesine ve nörolojik bulgularına göre belirlenmelidir.
Cerrahi gerektirmeyen birçok hastada egzersiz temelli fizyoterapi ve rehabilitasyon önemli bir yere sahiptir.
Kişiye uygun olarak hazırlanan egzersiz programlarıyla gövde ve alt ekstremite kaslarının kuvvetlendirilmesi, hareket kapasitesinin geliştirilmesi, postürün düzenlenmesi ve günlük yaşam aktivitelerinin daha uygun şekilde planlanması hedeflenebilir.
Buradaki amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değil, kişinin yürüme ve günlük yaşam içerisindeki fonksiyonlarını mümkün olduğunca korumaktır.
Ancak ilerleyen güç kaybı veya ciddi nörolojik bulgular ortaya çıktığında yalnızca fizik tedaviyle devam etmek yerine tıbbi değerlendirme yapılması gerekir. Bazı hastalarda cerrahi tedavi seçeneği gündeme gelebilir.
Günlük Yaşamda Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Bel kanal daralması bulunan kişilerin tamamen hareketsiz kalması doğru bir yaklaşım değildir.
Kişinin kapasitesine uygun düzenli hareket etmek, uzun süre kesintisiz ayakta kalmaktan kaçınmak ve yürüyüşleri gerektiğinde kısa dinlenme aralarıyla planlamak faydalı olabilir.
Bazı kişiler gövdenin hafif öne eğildiği bisiklet gibi aktiviteleri yürüyüşe göre daha rahat tolere edebilir. Ancak hangi egzersizin uygun olduğu kişinin durumuna göre belirlenmelidir.
Özellikle bacaklarda giderek artan güçsüzlük, belirgin uyuşma, yürüme kapasitesinde hızlı azalma veya idrar-gaita kontrolünde yeni gelişen değişiklikler varsa vakit kaybetmeden sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.
Unutmayalım
Bel kanal daralması çoğu zaman bir gecede ortaya çıkan bir problem değildir. Yıllar içerisinde gelişebilir ve kişi zamanla yürüyüş mesafesinin kısaldığını fark edebilir.
Bu nedenle yaşla birlikte ortaya çıkan bel ve bacak şikâyetlerini “Yaşlandık, normaldir.” diyerek geçiştirmemek gerekir.
Bazen vücudumuz bize küçük ama önemli ipuçları verir. Yürüdükçe artan, oturunca azalan bacak ağrısı da bu ipuçlarından biri olabilir.
Şikâyetlerin doğru değerlendirilmesi, uygun tedavinin planlanması ve kişinin hareketliliğinin mümkün olduğunca korunması, yaşam kalitesi açısından büyük önem taşır.
Sağlıklı, mutlu ve ağrısız günler dileğimle.
Fzt. Abdullah Güdendede
