Aksaray Nöbetçi Eczaneleri

Dr.İbrahim KUTLU


Kutadgu Bilig de Dostluk Kavramı

Kutadgu Bilig de Dostluk Kavramı


Yusuf Has Hacib tarafından yazılan Kutadgu Bilig, bir ayağı Türk dünyasına, diğer ayağı da İslami naslara dayanan, sahasında özgün bir eserdir. Kutadgu Bilig bizim temel klasik eserlerimizdendir. Güzellik, doğruluk ve iyilik üstüne yazılmış olan eser, maddi ve manevi, dünyevi ve uhrevi, kısacası yaratılışımızdan itibaren bu dünyada ve ahirette mutluluğu yakalayabilmek, kurtuluşa erebilmek için gerekli olan bilgileri vermektedir.
Milli değerlerimizi tanıyabileceğimiz eserlerden biri olan Kutadgu Bilig, on birinci yüzyıldan günümüzü aydınlatan bir ışık saçmaktadır. 
Çok dost edinmeye çalış. Kendileri ile sık sık görüş. Dostun ne kadar çok olursa sen o kadar iyi tanınırsın. Bilmeden de olsa insanları kendine düşman edinme. Düşmanı olan insanlar sevinç nedir bilmezler. Düşman ne kadar az olursa olsun zararı yine de çoktur. Düşmandan yarar geldiğini söyleyemem. 
Binlerce dostuna karşılık bir tanecik düşmanın varsa, bilmelisin ki dostlarından biri eksiktir. İnsan düşmandan yarar görmez, eğer görmüşse bu kendi ustalığından kaynaklanmıştır.
Arkadaşın sana nasıl davranırsa sen de ona öyle davran, her ikinizde sevinç bulursunuz. 
Kendine denk olan birini dost edin. İnsan ancak kendine denk olanla anlaşabilir.
Kötüden arkadaşın olmasın, kötü arkadaş seni yolundan şaşırtır. İyi tanınmak için de kötülerden uzak durup iyilerle ahbaplık etmek gerekir.
Her nereye baktımsa her canlının kendi cinsi ile birlikte olduğunu gördüm. Sığırcığı kayalardaki kaklarda gördüm, baktım arkadaşı da kararmış. Dikkat edersen su çulluğu kuğulara katılmaz, akkuşlar karakuşlardan uzaklaşır. Uçan kuşlar bile sürü içinde kendi eşini bulur, bir insan olarak sen de kendi işine ortak edeceğin kişiyi iyi seç.
İnsan iki türlü dost edinir. Birisi, her türlü çıkarlardan uzak Allah rızası için edinilen dostluktur. Bu tür dostluklarda sadakatsizlik olmaz. Diğeri de kendi çıkarları için edinilen arkadaşlıktır. Bu arkadaşlık pamuk ipliği ile bağlıdır, esaslı bir arkadaşlık değildir, zoraki arkadaşlıktır.
Eğer sen çıkar gözetmeden Allah rızası için arkadaşlık kurmak istiyorsan arkadaşının yükünü omuzlan, hiçbir zaman yüzünü ekşitme, kaşlarını çatma. Bunun yararını dünyada arama, bunun sevabını Allah öbür dünyada verecektir. Eğer dostluk, bir dünya çıkarı için ise hemen arkadaşlığı boz.
Dostunu çıkar ve zarar ile dene. Her iki halde de dostluğuna devam ederse ona sıkı yapış. Dostun içini öğrenmek istersen, sözle hiddetlendir. Sana olan sevgisini ölçmek için ondan çok sevdiği bir şeyini iste. Her iki halde de tepki göstermezse, seni çok sevdiğini bil ve onu canından aziz tut.
İftiracılara karışma, iftiracının dilinde yanar ateş vardır. Dünyanın karışıklığı bu iftiracıların dilinden kopar.
Çıkar peşinde koşan insanlara yakın durma. O sana zaten her zaman düşman olacaktır. Umduğunu sende bulan çıkarcı, kardeş gibi davranır. Umduğunu bulamazsa senden yüz çevirir, hiç karşılaşmamışsınız gibi durur.
Arkadaş güvenci içinde kaygısız yaşamak istiyorsan çıkar gözetmeyen dostlar edinmeye çalış. Dost diye sevinç ve kaygıda, iyi kötü ve zamanlarda insana yararlı olan kişilere denir. Seni dostlarının sevmesini istiyorsun onlara yediğinden yedir ve güler yüzlü davran. Bu iki davranış başkalarını kendine ısındırır. Birine gönlü ısınmış olan kişi de iyi ve kötü anlarda yardıma koşar.
Bir insanın düşmanı varsa kendisine tuzak kurulmuş demektir. Düşman iki türlü olur: Biri din düşmanıdır ki kâfir adını alan bu düşman her zaman düşmandır. Bir de çıkar çatışması yönünden düşmanlık olur. Bu tür düşmanlık genellikle öç alma duygusu ile yapılır. Kâfir düşmanla amansız savaşmak gerekir. Bu savaşa gönüllü olarak katıl ve kendini feda et. Bir kimse sana çıkar yönünden düşman olursa sen kendi çıkarından vazgeç ve onunla barışı sağla. Bu da bir tür cömertliktir. Bu tür düşmanın çıkarı gözetilirse o sana yaklaşır, minnet duyar; böylece onun zararı yerine yararı sağlanmış olur. Düşmanını dost etmeye çalış, onunla barışarak huzur ve güven içinde yaşamayı dene. Bir kimse ile düşman olmakta bir yarar yoktur. Sen yararı olmayan işe bulaşma.
İyi ve seçkin kimseleri dost edin. İnsanın eşi ve arkadaşı kötü olursa sonradan çok pişman olur. Dost olmak istediğin iyi ve seçkin insanlar iki türlüdür. Bunlardan birincisi yaradılıştan iyi olan kişilerdir. Bunları bulmak çok zordur, çünkü sayıları çok azdır. Diğeri ise takva sahipleridir. Bunlar Allah’ı bilen ve ondan korkan kimselerdir ki her türlü iyilik onlardan gelir. Sen bu iki tür insana yakınlık gösterirsen onlar da daima sana iyilikle karşılık verirler.
Kötülükleri ile tanınmış kişilere yaklaşma. Böyle insanlar kara huylu kişilerdir. Ey temiz yapılı kişi, sen karaya yaklaşma. Bilirsin ki kara beyaza çabuk bulaşır.
Ey iyi insan, kötüye karışma; senin huyun da kötününki gibi olur. Ey seçkin, güzide insan, kötüye yaklaşma; adın kötüye çıkar, huzurun kaçar. Meymenetsiz kimselere yakın durma, onlar senin hemen yakana yapışırlar. İyi adı dillere dolanmış çok kimseler gördüm, kötü insanlara karışınca düzenleri bozuldu. Kötü arkadaşları yüzünden zarar gören çok kişiler tanıdım.
Beylerin evlerine karşı saray adını vermişlerdir. Çünkü içindekiler her an karşı karşıya gelirler. Birbirleriyle karşı karşıya gelen insanların birbirlerini çekemedikleri çok olur. Çekememezlik olan yerde kavga çoktur. Senden büyükler seni çekemezlerse itibarını kaybedersin. Seninle denk olanlar seni çekemezlerse yaptığın iyilikler göze görünmez. Senden küçüklerin çekemezliği de hasettir. Onlar da senin iyiliğini istemezler. Bu çekemezlik yüzünden insanlar karşı karşıya gelirse biri hayatını kaybeder. Ey gönlümün aydınlığı kardeşim, sen hasetçilerden olma. Haset tedavisi çok uzun süren bir çeşit hastalıktır. Hasetçinin yediği, kendisini yer bitirir.
İyilik ve kötülük Allah’tandır. Allah’ın verdiğini haset ile nasıl önleyebilirsin? Böyle olunca insanları çekememenin ne yararı olur? Yararsız işlerle uğraştığı için hasetçi sonunda hasta olur.
Sen gücün yettiğince herkese iyilik et. Artık bundan sonra sana hep iyilik geleceğinden şüphen olmasın.
Birinin sevinci varsa sen de bu sevince katıl. Keder ve kaygı içinde ise sen de kederlen. İnsanlar arsında sevilmenin, adını iyiye çıkarmanın yollarından biri de budur. Bundan sonra herkes seninle dost olmaya can atar. Sen ne kadar çok dost edinirsen edin, hiç düşman edinmemeye çalış.
Eğer biri sana düşman olursa, sen ona karşı daima uyanık ve hazırlıklı bulun. Düşmanın düşmanlığını deneme, sen onu büyük ve kuvvetli bil. Ona karşı büyük bir hazırlık içinde bulun. Silaha karşı silah kullan. Canını ve tenini koru. Düşmanı olan kişinin kurtulması güçtür.
Eşinin dostunun yükünü yüklen. Gönüllerini kırmaktan sakın. Onlara verdiğin sözü unutma. Arkadaşın herhangi bir sebeple sana düşman olacak olursa o senin içini dışını bildiğinden çok zarara uğrarsın. Onun için dostunu düşman edinmemeğe çalış. Sen kendini nasıl gözetirsen arkadaşını da öyle gözet. Dost edinmek kolaydır, ama bu dostluğu korumak çok zordur.
Şu tür insanlardan da uzak dur: Gammaz ve müfteri, ikiyüzlü ve menfaatperest, sarhoş kişiler. Bunlar senden yararlandıkları sürece iyi olur, yararlanamazlarsa düşman kesilirler.

 

  • BIST 100

    1.410%-0,16
  • DOLAR

    9,2572% 0,87
  • EURO

    10,7854% 1,05
  • GRAM ALTIN

    526,36% -0,73
  • Ç. ALTIN

    868,494% -0,73